در دهه دوم قرن بیست و یکم، همگرایی فناوری‌های دیجیتال، مواد پیشرفته و روش‌های محاسباتی، تحولی بنیادین در شیوه‌های معماری مدرن ایجاد کرده است. این مقاله مروری با هدف تحلیل نقش چندوجهی فناوری در شکل‌دهی به فرآیندهای طراحی و ساخت در معماری معاصر، با تأکید بر نوآوری‌های سال‌های 2020 تا 2026، نگاشته شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تحولات فناورانه در سه حوزه اصلی قابل دسته‌بندی است: تحول در فرآیندهای طراحی شامل طراحی پارامتریک، هوش مصنوعی مولد و "کدینگ ویبی" (Vibe Coding) که به طراحان امکان خلق ابزارهای سفارشی و تحلیل بلادرنگ را می‌دهد؛ تحول در فرآیندهای ساخت شامل تولید افزایشی (چاپ سه‌بعدی بتن و فلز)، ساخت رباتیک و واقعیت افزوده که مرزهای تحقق‌پذیری هندسه‌های پیچیده را جابجا کرده است؛ و ظهور مواد و پارادایم‌های نوین ساختمانی مانند معماری زیستی-ترکیبی (Biohybrid Architecture) با استفاده از مواد زنده و رویکردهای مبتنی بر اقتصاد چرخشی. بررسی منابع معتبر حاکی از آن است که این فناوری‌ها اگرچه افق‌های بی‌سابقه‌ای برای خلاقیت و کارایی گشوده‌اند، اما چالش‌های مهمی نیز در حوزه‌های نظارتی، مالکیت فکری داده‌ها، مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای و یکپارچگی با فرآیندهای سنتی ساخت ایجاد کرده‌اند. چارچوب‌های نوین "تحویل محاسباتی" (Computational Delivery) تلاش می‌کنند با پیوند دادن قصد طراحانه با الزامات نهادی و قابلیت ساخت، این شکاف را پر کنند. نتیجه‌گیری مقاله بر لزوم بازتعریف نقش معمار به عنوان هماهنگ‌کننده فرآیندهای دیجیتال، سواد داده‌ای و پذیرش رویکردهای بین‌رشته‌ای برای هدایت این تحول تأکید دارد.

معماری دیجیتال طراحی پارامتریک هوش مصنوعی در معماری ساخت افزایشی واقعیت افزوده