عدالت آموزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار شهری، به شدت تحت تأثیر ساختار فضایی و کالبدی محله ها قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه میان ساختار فضایی و کالبدی محله با عدالت آموزشی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در مناطق شهری انجام شده است. این مطالعه با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظامند پژوهش های داخلی و بین المللی انجام شده در بازه زمانی 2021 تا 2025 میلادی، به بررسی ابعاد مختلف این رابطه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که توزیع فضایی نامتوازن مدارس، فاصله جغرافیایی از مراکز آموزشی، تراکم بالای ساختمانی، کمبود فضای سبز، کیفیت پایین محیط ساخته شده و محرومیت اجتماعی-اقتصادی محله، همگی بر دسترسی عادلانه به فرصت های آموزشی و در نهایت بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان تأثیر معناداری دارند. نتایج تحلیل های فضایی در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، اردبیل، ارومیه، تبریز و رشت حاکی از وجود نابرابری های فضایی چشمگیر در توزیع خدمات آموزشی است. این پژوهش پیشنهاد می کند که سیاست گذاری های آموزشی و شهری باید رویکردی فضایی و عدالت محور اتخاذ کنند تا از طریق بازتوزیع بهینه منابع آموزشی، بهبود کیفیت محیط ساخته شده محله ها و تقویت پیوندهای اجتماعی، زمینه کاهش نابرابری های آموزشی فراهم شود.

عدالت فضایی عدالت آموزشی ساختار کالبدی محله عملکرد تحصیلی توزیع فضایی مدارس