Specialized Center for Organizing Scientific Conferences Specialized Center for Organizing Scientific Conferences Research Letters on Management in Organizations مجله بین‌المللی عمران، معماری و شهرسازی 2 2 (تابستان) 2026 07 13 The Role of School Architectural Design in Students' Academic Achievement in Mathematics and Reading: An Emphasis on Natural Light and Spatial Organization نقش طراحی معماری مدارس بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دروس ریاضی و خواندن با تأکید بر نور طبیعی و سازمان دهی فضایی 1 14 FA Azim Tajali Ardakani Technical Deputy, Shahid Hashemi Vocational School, Sepidan County Department of Education عظیم تجلی اردکانی معاون فنی هنرستان شهید هاشمی، آموزش وپرورش شهرستان سپیدان 2026 06 22 Student academic achievement has consistently been a primary concern for educational systems. In recent decades, researchers have concluded that environmental factors and the architectural design of educational spaces can play a significant role in the learning process. This article aims to examine the impact of school architectural design—specifically focusing on natural light and spatial organization—on students' academic achievement in mathematics and reading. Employing a systematic review methodology, the study analyzes articles published between 2015 and 2025, sourced from reputable domestic and international databases. Research findings indicate that natural light significantly influences student performance in mathematics and reading assessments by affecting circadian rhythms, reducing eye strain, improving mood, and enhancing concentration. Furthermore, classroom spatial organization—including desk and chair arrangements, spatial flexibility, and resource organization—impacts academic achievement by facilitating social interactions, increasing engagement, and supporting deep learning approaches. The results suggest that the intentional design of educational spaces can contribute to an improvement in student learning equivalent to up to one academic year of progress. By presenting analytical tables and examining empirical evidence, this article discusses the theoretical and practical implications of these findings for architects, educational planners, and teachers. پیشرفت تحصیلی دانش آموزان همواره یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی بوده است. در دهه های اخیر، پژوهشگران به این نتیجه رسیده اند که عوامل محیطی و طراحی معماری فضاهای آموزشی می توانند نقش قابل توجهی در فرایند یادگیری ایفا کنند. این مقاله با هدف بررسی نقش طراحی معماری مدارس، با تأکید ویژه بر دو مؤلفه نور طبیعی و سازمان دهی فضایی، بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دروس ریاضی و خواندن تدوین شده است. روش پژوهش حاضر از نوع مروری نظام مند بوده و با جستجو در پایگاه های داده معتبر داخلی و بین المللی، مقالات منتشرشده در بازه زمانی 2015 تا 2025 مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که نور طبیعی از طریق تأثیر بر ریتم شبانه روزی، کاهش خستگی چشمی، بهبود خلق وخو و افزایش تمرکز، می تواند به طور معناداری بر عملکرد دانش آموزان در آزمون های ریاضی و خواندن اثر بگذارد. همچنین سازمان دهی فضایی کلاس درس، شامل چیدمان میز و صندلی، انعطاف پذیری فضا و سازمان دهی منابع، از طریق تسهیل تعاملات اجتماعی، افزایش مشارکت و پشتیبانی از رویکردهای یادگیری عمیق، بر پیشرفت تحصیلی تأثیرگذار است. نتایج حاکی از آن است که طراحی آگاهانه فضاهای آموزشی می تواند تا حدود یک سال تحصیلی به بهبود یادگیری دانش آموزان کمک کند. این مقاله با ارائه جدول های تحلیلی و بررسی شواهد تجربی، به بحث درباره پیامدهای نظری و عملی این یافته ها برای معماران، برنامه ریزان آموزشی و معلمان می پردازد. https://ijcaus.ir/downloadfilepdf/111897